Có một sự thật mà người trẻ nào cũng nghe nhưng ít ai chịu tin cho đến khi tự mình trả giá, đó là chẳng ai có được mọi thứ cùng một lúc.
Dân kế toán chúng ta hiểu điều này rõ hơn ai hết, vì cả cái nghề đứng trên một nguyên tắc rất đơn giản, có Nợ thì phải có Có. Một bút toán ghi tăng tài sản bên này thì bên kia nhất định phải có một khoản giảm tương ứng, hoặc một khoản nợ phải trả, hoặc một phần vốn bỏ ra. Không có bút toán nào chỉ ghi một bên. Bảng cân đối mà lệch thì kiểu gì cũng có chỗ sai, và người làm sổ biết rõ là phải dò cho ra, không được bỏ qua.
Thành công trong đời cũng là một bút toán kép như thế. Người ta muốn thành công vì danh vọng, vì tiền tài, lý do nào cũng được. Chỉ có điều, bên Nợ bạn ghi một chức kế toán trưởng, một thu nhập gấp đôi, một căn nhà riêng, một cái tên được người trong nghề biết đến, thì bên Có sẽ là những đêm mất ngủ mùa quyết toán, những cuối tuần ngồi học thêm luật thuế mới thay vì đi chơi, những lần lỡ hẹn với bạn bè, có khi là cả sự yên ổn trong đầu. Nhiều người chỉ muốn ghi bên Nợ, còn bên Có thì để đó tính sau, rồi đến lúc khóa sổ mới thấy bảng cân đối của đời mình lệch một khoản to tướng.
Chúng ta đều từng nghe chuyện những con người đi lên từ hai bàn tay trắng, từ thuở hàn vi mà dựng được cơ đồ. Cái ít người kể là những lần họ rơi vào tuyệt vọng, những khoảnh khắc muốn buông xuôi mà vẫn cắn răng đi tiếp. Thật ra đó chính là phần bên Có trong bút toán của họ, chỉ là báo chí thích đăng số dư cuối kỳ hơn là đăng sổ chi tiết.
Thế nên câu hỏi đáng giá nhất là bạn có chịu ghi nhận cái giá của nó hay không, ghi cho đúng kỳ, đúng số, chứ đừng giấu nó đi rồi đến lúc kiểm toán mới lòi ra.
Một điều nữa mà ai làm sổ lâu năm đều biết, số dư cuối năm không đến từ một bút toán lớn nào cả, nó là tổng của hàng nghìn bút toán nhỏ ghi đều đặn mỗi ngày. Thành công cũng vậy, nó không nằm ở khoảnh khắc bạn đứng nhận khen thưởng, nó nằm ở những ngày bạn vẫn cặm cụi làm việc của mình dù chẳng ai công nhận, ở cái tâm thế giữ được niềm tin khi xung quanh toàn người hoài nghi. Một người kế toán ghi sổ ẩu mười ngày rồi định cuối tháng dồn lại sửa một lần, thường là cuối tháng đó tối mặt mà vẫn không khớp.
Sẽ có lúc bạn mệt, hoài nghi chính mình, muốn quay đầu. Không ai hứa được là bạn sẽ thành công, nhưng nếu bạn bỏ cuộc thì chắc chắn chuyện đó không bao giờ xảy ra, sổ chưa khóa thì vẫn còn sửa được, còn bỏ ngang thì coi như xong.
Có lẽ thành công rốt cuộc là con người mà bạn trở thành sau ngần ấy bút toán, một người đủ gan lỳ để trả giá mà không tiếc những gì đã ghi bên Có.
Hãy chấp nhận đánh đổi để thành công, có Nợ thì phải có Có, nghề mình dạy mình điều đó từ bài học đầu tiên rồi.