Kế toán trưởng và kế toán tổng hợp khác nhau ở cái gan, còn chuyên môn thì chênh nhau chẳng bao nhiêu.
Một kế toán tổng hợp giỏi hoàn toàn làm được kế toán trưởng nếu dám bước lên. Về nghiệp vụ, kế toán trưởng không nhất thiết biết nhiều hơn, thậm chí có người làm kế toán tổng hợp lập báo cáo tài chính, kiểm soát chi phí còn chắc tay hơn sếp mình. Cái làm nên khác biệt là khả năng quản trị công việc, dám ra quyết định rồi chịu trách nhiệm về nó, và cách xử lý các mối quan hệ giữa công ty với ngân hàng, với nhà cung cấp. Mấy thứ này không trường lớp nào dạy, nó được nuôi dần qua những năm đi làm, qua những lần va chạm thật.
Đứng trước cái ghế kế toán trưởng, tôi thấy kế toán tổng hợp thường có ba dạng.
Dạng thứ nhất là người chờ cho đủ giỏi. Họ làm tốt việc hiện tại, sổ sách gọn gàng, chẳng ai chê được, nhưng hễ có cơ hội lên là lắc đầu, bảo em còn non, để em học thêm một hai năm nữa. Một hai năm sau vẫn câu ấy. Thật ra chẳng có điểm dừng nào vừa khéo để chờ đến lúc tự tin tuyệt đối cả, một kế toán tổng hợp cứ mãi nghĩ mình chưa đủ giỏi thì sẽ mãi chưa đủ giỏi, vì cái phần còn thiếu ấy chỉ học được khi đã ngồi vào ghế.
Dạng thứ hai là người ở lại vùng an toàn rồi chạnh lòng. Họ cũng chọn không bước, chẳng ai đánh giá thấp họ, nhưng mỗi lần thấy đồng nghiệp cùng trang lứa nhận một vị trí lớn hơn, ngồi vào cái ghế mà mình từng nghĩ mình chưa đủ sức, thì trong lòng lại gợn lên một câu, giá ngày ấy mình mạnh dạn hơn. Cái tâm ma ấy không làm người ta đau ngay, nó gặm dần, mười năm sau vẫn còn.
Dạng thứ ba là người dám nhận trách nhiệm trước khi thấy mình sẵn sàng. Lần đầu làm việc với ngân hàng thì run, lần đầu điều phối cả phòng kế toán thì lóng ngóng. Không ai sinh ra đã biết những việc đó. Họ học bằng cách làm, sai thì sửa. Bản lĩnh của một kế toán trưởng được trui rèn đúng từ những lần lóng ngóng ấy, chứ chẳng có ai mang sẵn bản lĩnh trong túi đi phỏng vấn.
Thế nên cái ghế kế toán trưởng dành cho người dám nhận trách nhiệm và chịu học dọc đường, còn người giỏi nghiệp vụ nhất phòng nhiều khi vẫn ngồi yên ở bàn kế toán tổng hợp suốt cả chục năm.
Gần đây có một câu nói lan truyền trên TikTok, đại ý rằng một ngày nào đó bạn sẽ chết, chắc chắn một ngày nào đó bạn sẽ biến mất khỏi thế giới này, vậy thì ngay bây giờ bạn thực sự muốn làm gì. Nghe thì nặng nề, nhưng tôi thấy nó đúng với chuyện nghề lắm. Thời gian là hữu hạn, cuộc đời không chờ bạn đủ sẵn sàng, mỗi ngày chần chừ là một ngày vận hội của bạn trôi qua tay người khác. Và chẳng ai đến tận bàn trao cho bạn cái ghế ấy nếu chính bạn không dám nhận lấy.
Vậy nếu tuần sau giám đốc gọi bạn lên hỏi có muốn thử sức ở vị trí kế toán trưởng không, bạn định lại trả lời "để em học thêm", hay lần này bạn gật đầu?