Sau mỗi trận bão, việc của kế toán mới thật sự bắt đầu, khi mọi người khác đã dọn xong phần nhìn thấy được.
Ai từng ở một công ty vừa qua mưa bão đều biết cái cảnh hồ sơ ngấm nước, máy tính phải đem đi sấy, ổ cứng chập, kho bãi ngập, cả văn phòng lộn xộn như vừa chuyển nhà. Kỹ thuật lo sửa mạng, hành chính gọi người dọn dẹp, nhân sự đi hỏi han anh em, bảo vệ lội ra kiểm tra kho, ai cũng bận, ai cũng mệt. Còn kế toán thì ngồi ở một góc, đếm lại từng tập chứng từ ướt, tách riêng cái nào còn cứu được, mở lại dữ liệu để xem những khoản chi phí nào đã bị lệch trong hệ thống.
Thật ra mưa bão làm hỏng tài sản bên ngoài thì ai cũng thấy, còn cái hỗn loạn nó gây ra trong con số thì chỉ kế toán mới thấy. Hóa đơn bị lem, file Excel không mở được, sổ quỹ phải nhập lại từ bản in cũ, máy chủ chưa chạy ổn mà báo cáo điện tử thì vẫn đến hạn nộp. Một người làm nghề lâu năm hiểu rằng để chậm vài tuần thôi là mọi thứ chồng lên nhau, chứng từ thất lạc thêm, trí nhớ của người trong cuộc cũng mờ đi, đến lúc ngồi giải trình thì không còn gì để bám. Chính vì thế mà họ phải khớp lại từng dòng thu chi, làm lại bảng cân đối, thống kê tài sản hư hỏng, lập biên bản thiệt hại cho đàng hoàng để còn làm việc với cán bộ thuế và công ty bảo hiểm.
Bạn biết đấy, đây là việc phục hồi trật tự tài chính sau hỗn loạn, chứ gọi là dọn giấy tờ thì oan cho người làm. Mỗi dòng dữ liệu được khôi phục là một căn cứ để doanh nghiệp đứng ra giải trình, để khoản thiệt hại được ghi nhận đúng và được tính vào chi phí cho hợp lệ. Làm qua loa thì sau này chính doanh nghiệp chịu thiệt, mà chậm trễ thì cũng chẳng ai chờ mình.
Tôi vẫn nghĩ sức mạnh của một người nằm ở chỗ đủ kiên định để ngồi lại sau bão cho mọi thứ chạy tiếp được, còn dám xông pha giữa bão thì nhiều người làm được. Ngoài kia ai cũng muốn ra tiền tuyến cho người ta nhìn thấy. Kế toán thì chọn làm người giữ hậu phương, ngồi lặng lẽ trước màn hình vì họ hiểu nếu hôm nay sổ sách chưa xong thì ngày mai chẳng ai biết công ty còn lại bao nhiêu để bắt đầu lại.
Kế toán làm việc với con số, nhưng sau con số là niềm tin của cả công ty. Sếp nhìn vào báo cáo của bạn để quyết định mở lại xưởng hay chưa, tính xem tháng tới lấy đâu ra tiền trả lương anh em. Sai một con số lúc này là sai cả một quyết định, nên có khi phải thức khuya khớp dữ liệu, soạn lại hồ sơ giải trình, mà sáng ra vẫn phải đi làm như thường.
Mưa rồi sẽ tạnh, nước rồi sẽ rút, và người ta sẽ quên rất nhanh ai đã ngồi lại giữ cho doanh nghiệp cái trật tự mà không ai thấy. Những con người ấy dựng lại số liệu cho công ty rồi lặng lẽ quay về việc thường ngày. Tôi không nghĩ sẽ có nhiều người vỗ tay cho việc đó, có khi cả năm chẳng ai nhắc tới.
Thế nên nếu bạn là người kế toán đang ngồi giữa đống chứng từ ướt, giữa những file dữ liệu lỗi và cái mệt không biết kể với ai, thì đừng nghĩ mình nhỏ bé. Mỗi lần bạn làm đúng là bạn giữ lại chỗ đứng cho cả tập thể, mỗi lần bạn không bỏ cuộc là doanh nghiệp đi thêm được một bước.
Hãy cứ ngồi lại, làm cho xong sổ sách sau bão, rồi hãy nghỉ.