Tôi nghĩ thứ làm nhiều kế toán trẻ hoang mang nhất bây giờ là cái điện thoại, chứ chưa đến lượt sổ sách hay sếp.
Bạn mở Facebook ra, ban đầu chỉ định xem vài tin trong ngành, xem thông tư nào mới ra, đồng nghiệp cũ dạo này làm ở đâu. Rồi lướt một lúc thì gặp người khoe lương sáu con số, người khoe vừa đỗ ACCA, người check-in nước ngoài giữa mùa quyết toán, người chưa đến ba mươi đã lên kế toán trưởng. Tắt máy đi mà trong đầu cứ lởn vởn một câu, mình có đang tụt lại phía sau không. Bản chất của nghề kế toán là tính toán và kiểm soát, vậy mà trớ trêu thay, mạng xã hội lại là chỗ mình không kiểm soát được những gì mình nhận vào.
Sau nhiều năm đứng lớp và đi kiểm toán, gặp đủ kiểu kế toán trẻ, tôi thấy trước cái áp lực so sánh ấy người ta thường rơi vào ba dạng.
Dạng thứ nhất là người chạy theo hình mẫu. Thấy người ta có chứng chỉ quốc tế thì cũng đăng ký học, thấy người ta nhảy việc tăng lương thì cũng nhảy, thấy người ta lên CFO thì nghĩ mình phải lên được như vậy mới gọi là thành công. Theo bản năng, ai cũng ngưỡng mộ thứ hào nhoáng nhất, như cách một sinh viên kế toán năm nhất nhìn một giám đốc tài chính với ánh mắt kính nể, chỉ là mấy ai nhìn thấy người ta đã đánh đổi bao nhiêu đêm với sổ sách, với báo cáo tài chính mới có ngày hôm ấy.
Đến khi chạm được cái đích của người khác rồi, nhiều người mới nhận ra có chứng chỉ quốc tế chưa chắc đã có một cuộc sống viên mãn, lương cao chưa chắc đã thấy an yên.
Dạng thứ hai là người chọn sự vừa phải nhưng lòng không yên. Một công việc lương đủ sống, chiều về đúng giờ, cuối tuần có thời gian cho mình, nghe thì ổn, vậy mà mỗi lần lướt mạng thấy người khác thăng tiến là lại thấy mình chưa đủ giỏi, chưa đủ thành công. Bạn mà đang ở dạng này thì cũng chẳng sai gì cả, chỉ có điều bạn đang sống một lựa chọn nhưng lại đo mình bằng cái thước của một lựa chọn khác, thế là cái tâm ma so sánh cứ gặm dần, mãi không thấy đủ.
Thật ra không có con đường nào trọn vẹn để thành một kế toán giỏi. Hoặc bạn cày ngày cày đêm mấy năm đầu để tích từng chút kinh nghiệm thực tế và chấp nhận chẳng có mấy thời gian hưởng thụ, hoặc bạn chọn sự vừa phải và chấp nhận đi chậm hơn. Chọn đường nào cũng có giá của nó, cái dở là chọn một đường rồi cứ nhìn sang đường kia mà tiếc.
Dạng thứ ba là người tôi mong bạn trở thành. Họ vẫn lướt Facebook, nhưng lướt để học, thấy ai làm báo cáo hay thì lưu lại, thấy ai giải một tình huống thuế khéo thì ghi vào sổ tay. Một người như thế có thể hôm nay còn loay hoay với file Excel, còn bị sếp trả báo cáo, nhưng vài năm sau đã ngồi được vào chỗ đưa ra những quyết định tài chính cho doanh nghiệp. Với họ thành công là cảm giác hôm nay mình làm tốt hơn hôm qua, kiểu như khóa sổ nhanh hơn tháng trước một ngày.
Không phải ai đến ba mươi tuổi cũng có một sự nghiệp vững vàng, có người làm nhiều năm rồi vẫn mông lung giữa một nghề mà ai cũng tưởng là ổn định. Điều đó bình thường, nghề này vốn là chuyện tôi luyện lâu dài chứ đâu phải cuộc đua ai về trước. Nếu đã có duyên với kế toán thì cứ mỗi ngày giỏi hơn một chút, bản lĩnh hơn một chút, khi bạn thôi so mình với người khác thì Facebook sẽ thôi là chỗ làm bạn áp lực và thành chỗ để học, để kết nối.
Mãi sau này tôi mới hiểu, người đi đường của mình đủ lâu rồi thì có ngày chính mình cũng là người mà một kế toán trẻ nào đó ngoài kia đang lướt thấy và ngưỡng mộ.