Tôi nghĩ kế toán là một trong số ít nghề mà niềm vui không cần ai vỗ tay, và một người làm nghề này mà chưa tìm ra thứ niềm vui ấy thì sớm muộn cũng bỏ nghề.
Người ngoài nhìn vào thường nghĩ nghề kế toán khô khan, toàn những con số lạnh lùng, những bảng biểu vô hồn, ngồi cả ngày trước màn hình mà về nhà chẳng có gì để kể. Họ nói cũng không sai hẳn, vì niềm vui của kế toán không giống niềm vui của nghề khác, nó không có tiếng vỗ tay, không có ánh đèn sân khấu, làm tốt cũng chẳng ai mở tiệc ăn mừng. Chỉ có điều niềm vui ấy có thật, nó nằm ở những chỗ rất nhỏ mà người ngoài nghề đi ngang qua cả đời cũng không để ý.
Thứ nhất là cái niềm vui lúc số khớp. Ai làm nghề rồi đều biết cái khoảnh khắc dòng cuối cùng khớp với dòng đầu tiên, con số bên Nợ bằng đúng con số bên Có, không thừa một đồng, không thiếu một đồng. Có những tháng lệch vài trăm nghìn mà dò cả buổi chiều không ra, đến lúc tìm thấy một bút toán hạch toán ngược thì cái nhẹ nhõm ấy còn đã hơn được thưởng tháng mười ba (nói ra hơi buồn cười nhưng thật). Người ngoài nghe chắc thấy vặt vãnh, còn kế toán thì hiểu một buổi chiều dò sổ mà ra được đúng bút toán đó là chuyện đáng mừng thật.
Rồi đến cái niềm vui khi đóng lại một bộ báo cáo sạch. Bạn khóa sổ, in báo cáo tài chính, rà lại thuyết minh lần cuối, và biết rằng dù sếp mở ra, kiểm toán mở ra hay cán bộ thuế mở ra thì họ cũng không tìm được gì để chê trách. Cái niềm vui thầm lặng của một người biết mình đã làm đúng, kể cả khi chẳng ai để ý, thật ra là thứ nội lực mà nghề này trả cho bạn thay cho lời khen.
Cái niềm vui sau cùng thì khó thấy hơn cả, đó là niềm vui không phụ thuộc vào người khác. Tôi từng nghĩ niềm vui phải lớn lao, phải được công nhận thì mới có giá trị, nhưng càng làm nghề tôi càng hiểu những niềm vui ở lại lâu nhất lại là những niềm vui lặng lẽ nhất. Không ai lấy đi được của bạn cái cảm giác hài lòng khi bạn biết mình đã tận tâm, vì đó là thứ bạn tự trao cho chính mình. Người xưa có câu "người không biết đến mình mà mình không giận, ấy mới là người quân tử", và tôi tin kế toán nào sống được với câu ấy thì đã thấu triệt được cái tự tại của nghề.
Về bản chất, đó là một loại tự do, tự do khỏi việc phải chờ ai đó vỗ tay mới thấy mình có giá trị. Sếp có thể cả năm chỉ nhớ tới phòng kế toán đúng những hôm số sai, đồng nghiệp có thể nghĩ bạn chỉ ngồi gõ phím, chuyện đó chẳng đổi được gì nếu bạn giữ được cái tâm thế biết giá trị của mình nằm ở chất lượng của sổ sách, ở cái tờ khai nộp đúng, cái số dư khớp đúng.
Có thể nhiều bạn đọc tới đây thấy tôi đang tô hồng cái nghề, nhất là đang giữa mùa quyết toán tối mặt. Tôi chấp nhận. Chỉ mong hôm nay nếu bạn vừa làm xong một việc tốt mà chẳng ai biết, bạn dừng lại một chút và tự công nhận điều đó.
Niềm vui không cần to lớn mới là thật, đôi khi nó chỉ là một bảng cân đối khớp nhau. Còn bạn, lần gần nhất bạn cho phép mình tận hưởng cái niềm vui nhỏ ấy của nghề kế toán là khi nào?