Tôi viết bài này dành cho những ông bố, bà mẹ đang có con bước vào mùa thi, nhất là những người đang định in đáp án về nhà để ngồi dò cùng con.
Tôi không phải thầy giáo phổ thông, tôi chỉ là người đứng lớp dạy kế toán, dạy thuế, mấy thứ kiến thức nghe thì khô khan. Vậy mà dạy lâu rồi tôi mới thấy cái nghề này dạy tôi về con người nhiều hơn về con số, rằng một người giỏi đến đâu mà tâm thế lung lay thì cũng làm sai những bài mình thừa sức làm đúng. Trong mỗi kỳ thi của một đứa trẻ, thứ đáng giữ nhất là cái tâm lý vững của con, điểm số đứng sau.
Tôi kể các anh chị nghe chuyện người chị họ của tôi. Chị học rất giỏi, được chọn vào đội tuyển học sinh giỏi thành phố, ai nhìn phong độ của chị cũng tin chị sẽ đỗ cao. Năm ấy, thi xong môn toán là môn chị giỏi nhất, chị nán lại dò đáp án với mấy bạn cùng phòng, chỉ lệch một câu, chênh nhau vài chỗ trong cách giải, thế là chị hoảng. Buổi chiều thi tiếp, tay chị run, đầu óc tê dại, không cầm nổi bút. Tối hôm đó cả nhà lại ngồi cùng chị dò tiếp hai môn vừa thi, mỗi đáp số chệch đi là một mảnh niềm tin rơi xuống, và sáng hôm sau chị không đến phòng thi nữa.
Tôi vẫn nghĩ nếu lúc ấy có một người nói với chị rằng con chưa sai cho đến khi người ta chấm bài, con còn hai môn nữa, đừng nhìn lại, thì biết đâu sáng hôm sau chị vẫn bước vào phòng thi. Chị ngã vì thiếu một chiếc phao giữa dòng nước quá xiết của mùa thi, chứ trí thông minh thì chị chẳng thiếu.
Thật ra một đứa trẻ thi xong lao ngay vào dò đáp án, so bài với bạn, lướt Zalo, Facebook tìm kết quả, là vì nó đang hoang mang, nó sợ mình làm sai, sợ bị bỏ lại. Đứa trẻ ấy về nhà mà thấy bố mẹ cũng đang cầm tờ đáp án, ngồi hỏi dồn từng lỗi, thì nó còn hoảng gấp mười. Cha mẹ làm vậy vì thương con, tôi hiểu, chỉ có điều thương mà làm sai thời điểm thì chính mình đẩy con vào cái vòng xoáy tự trách rồi bỏ cuộc.
Nghề kế toán có một thói quen mà tôi muốn các anh chị mượn. Tờ khai đã nộp rồi thì có sai cũng để sau sửa bằng tờ khai bổ sung, ngay lúc này kế toán phải dồn sức cho hạn nộp tiếp theo, ai mải ngồi soi lại tờ khai cũ giữa mùa quyết toán thì thường trễ luôn tờ sau. Đi thi cũng thế, môn đã thi là tờ khai đã nộp.
Hãy nói với con việc của con là thi tiếp, quên môn cũ đi, để con ăn một bữa thật no, ngủ một giấc thật sâu, chợp mắt giữa hai ca thi nếu cần. Điểm số có thể sửa, cơ hội có thể đến lại, còn tinh thần một khi đã sụp thì không dựng lại được trong vài ngày thi. Và hãy nói để con hiểu chứ đừng chỉ ra lệnh, vì khi con hiểu thì con tự làm, mà khi con tự làm được thì đó là lúc con lớn thật.
Có thể nhiều anh chị thấy tôi nói hơi nặng, tôi không nghĩ một bài viết thay đổi được thói quen dò đáp án đã có từ bao đời. Tôi chỉ mong có thêm một nhà nào đó cất tờ đáp án đi cho đến khi con thi xong môn cuối.
P/S: Tôi cũng xin gửi một lời tới các anh chị làm báo. Ai cũng muốn đăng đáp án sớm nhất, tôi hiểu, nhưng đáp án tung ra ngay giữa lúc các em còn mấy môn chưa thi thì có khi lại là liều thuốc độc. Cho các em thi xong hẳn rồi hãy đăng, chậm vài ngày cũng chẳng ai thiệt, mà có khi giữ được cho một đứa trẻ như chị họ tôi ngày ấy một buổi sáng còn đủ can đảm bước vào phòng thi.