Có thể bạn không tin, nhưng những người sợ cả đời mình không rực rỡ nhất lại thường là những người đang giữ cho cơ nghiệp của người khác khỏi đổ.
Dạo này trên mạng có một câu hỏi được nhắc đi nhắc lại, nếu cả cuộc đời này không rực rỡ thì sao. Người ta hỏi với khá nhiều nỗi lo, lo mình sẽ thành một người bình thường, lo đến lúc nhìn lại chẳng có gì đủ lớn để kể cho ai nghe. Nỗi lo ấy đặc biệt hay gặp ở người làm kế toán, cái nghề mà một năm được chia nhỏ thành những kỳ kê khai và những lần quyết toán, còn khoảnh khắc người khác để ý đến mình thì thường chỉ đến khi có sai sót.
Tôi hay nghĩ đến bàn cờ tướng mỗi lần nghe câu hỏi đó. Trên bàn cờ, quân Xe với quân Pháo là những quân ngầu, chạy khắp bàn ăn quân đối phương, người xem chỉ dán mắt vào chúng. Còn quân Sĩ thì cả ván chỉ quanh quẩn trong cung, quân Tượng thì cả đời không được qua sông. Nếu quân Sĩ biết nghĩ, có lẽ nó cũng sẽ hỏi đúng câu đó, nếu cả ván cờ này mình không rực rỡ thì sao.
Kế toán là quân Sĩ của doanh nghiệp. Phần lớn công việc là ngồi trước màn hình soát con số, chẳng có cú lật ngược nào lớn, chẳng có chiến thắng nào để kể. Đặt cạnh những hình ảnh thành công trên mạng thì con đường ấy nhạt hẳn đi, nhất là với người trẻ đang được khuyên phải thật khác biệt, thật nổi, còn mình thì ngày nào cũng soát lại chứng từ y như hôm qua.
Thật ra người chơi cờ lâu năm đều biết, mất Xe vẫn còn gỡ được, mất cả hai Sĩ thì Tướng trơ trọi, đối phương chỉ cần vài nước là chiếu bí. Nghề kế toán cũng mang cái nghịch lý ấy. Khi mọi thứ chạy trơn tru, người ta quên mất có ai đó đã bỏ rất nhiều thời gian giữ cho con số đúng, nhưng hễ có một sai lệch nhỏ thì người đầu tiên phải đứng ra giải thích lại chính là kế toán. Đó là thứ công việc mà giá trị chỉ được nhận ra khi thiếu đi.
Bạn cứ nhìn những người đã làm nghề đủ lâu, họ hiếm khi bận tâm chuyện rực rỡ hay không. Thứ họ để ý thực tế hơn nhiều, báo cáo có nói đúng tình hình không, có rủi ro nào đang âm thầm tích tụ mà người khác chưa thấy không. Người giỏi nhất trong nghề cũng hiếm khi là người xuất hiện nhiều nhất, họ chẳng mấy khi đứng ra kể thành tích. Nhưng hễ doanh nghiệp gặp chuyện rắc rối về thuế hay dòng tiền là mọi ánh mắt quay về phía họ, vì người trong công ty hiểu họ đủ cẩn trọng để nhìn ra chỗ người khác bỏ sót.
Chỉ có điều nhiều bạn trẻ đọc ván cờ này bằng tâm thế tự ti, coi mình là quân phụ. Đừng nghĩ thế. Một doanh nghiệp có thể lớn nhanh, có thể mở thêm thị trường, nhưng để cái cơ đồ ấy đứng vững thì phía sau phải có một hệ thống số liệu được giữ cẩn thận, mà con số thì không tự nhiên rõ ràng, nó cần một con người đủ kiên nhẫn để hiểu và giữ cho nó đúng. Cái kiên nhẫn ấy là một thứ nội lực, chẳng phải ai cũng có.
Một người có thể dành cả sự nghiệp để giữ cho những con số luôn trung thực, công việc ấy không sinh ra câu chuyện hào nhoáng nào, nhưng nhờ nó mà biết bao quyết định của người khác được đưa ra đúng lúc. Cuộc đời một con người đâu có đo bằng độ ồn của vài khoảnh khắc, người giữ sổ cả đời chẳng có tấm ảnh nào đáng đăng lên mạng, mà cái doanh nghiệp họ giữ sổ vẫn còn đứng đó.
Thế nên nếu có ai hỏi bạn, nếu cả đời này không rực rỡ thì sao, thì cứ trả lời đơn giản thôi, chỉ cần trở thành một người mà người khác tin được trong công việc của mình là bạn đã đứng ở chỗ mà không phải ai cũng đủ kiên nhẫn để đi tới.
Trời sinh mỗi quân cờ một chỗ đứng, quân Sĩ giữ trọn cái cung là đã xong phận mình, còn người kế toán giữ được con số cho đúng suốt một đời làm nghề thì cái phúc đức ấy sớm muộn gì cũng có ngày được trả lại.