Cuối năm, khi phố xá bắt đầu treo đèn Noel và người ta rủ nhau nói chuyện sum vầy, chuyện bữa cơm đủ mặt, thì đây có lẽ là lúc kế toán bận nhất năm, thời gian của họ bị chia nhỏ bằng hạn chốt số và những dòng đối chiếu chưa chịu khớp.
Với nhiều người, năm dương lịch sắp khép lại là lúc dừng lại, còn với kế toán thì đó là lúc mọi thứ tăng tốc. Kiểm kê tài sản để biết doanh nghiệp thật sự đang có gì, đối chiếu công nợ để đầu năm khỏi cãi nhau với khách, chốt sổ để đối diện với toàn bộ những gì đã xảy ra suốt một năm, soát lại từng chứng từ, từng sai lệch nhỏ có thể kéo theo hệ quả lớn. Song song với đó là nỗi lo thầm về những văn bản mới, những thay đổi mà chỉ cần chậm một nhịp là cả hệ thống phải sửa lại từ đầu.
Thật ra nghề này năm nào cũng khó, chỉ là mỗi năm khó một kiểu. Người ngoài nhìn kế toán như một nghề ổn định, ít biến động, chỉ người trong nghề mới hiểu mỗi năm trôi qua là một vòng lặp mới, số liệu nhiều hơn, quy định chặt hơn, mà lương thì chưa chắc đã tăng theo (câu này nói đùa, nhưng cũng không đùa lắm). Thế nên nếu năm nay bạn thấy mệt hơn năm ngoái thì đó là chuyện bình thường của nghề, bạn đâu có kém đi.
Kế toán là nghề đứng giữa ranh giới của đúng và sai, của đủ và thiếu, mỗi con số được chốt là một lời cam kết sẽ còn bị kiểm tra lại nhiều lần, bởi kiểm toán, bởi cán bộ thuế, có khi bởi chính mình của năm sau. Chính vì thế mà trong khi người khác tạm gác việc để tận hưởng mấy ngày cuối năm, kế toán phải hoãn cái sự thoải mái ấy lại. Bạn cũng cần nghỉ chứ, chỉ là bạn biết có những việc lơ là một lần thì cái giá phải trả kéo dài rất lâu.
Không ai khen khi số liệu đúng, người ta chỉ nhớ đến kế toán khi nó sai.
Tôi làm nghề đủ lâu để thấy cái thầm lặng ấy rèn cho người kế toán một thứ hiếm, đó là sức bền. Sức bền để làm đúng những việc chẳng hào nhoáng gì và để lặp lại sự chính xác ngày này qua ngày khác, kể cả những hôm bản thân chưa kịp nghỉ. Thứ khí chất ấy không có trong giáo trình nào, nó được trui rèn qua từng mùa chốt sổ cuối năm như thế này, qua được vài mùa thì bạn tự khắc gan lỳ hơn hẳn, nhìn cái bảng cân đối lệch vài triệu cũng không còn run tay như hồi mới vào nghề.
Noel rồi cũng qua, năm cũ rồi cũng khép lại, văn bản mới sẽ lại đến, kỳ quyết toán mới sẽ lại mở ra.
Thế nên trong mấy ngày này, hãy cho phép mình một lúc ngắn để thừa nhận rằng mình vừa đi hết một năm không dễ, và vẫn giữ được sự chuẩn mực trong một công việc gần như không cho phép sai. Chừng ấy là đủ để bước sang năm mới với một tâm thế vững hơn. Tôi biết mấy lời này chẳng làm số liệu khớp nhanh hơn được, chỉ mong bạn đọc xong thì thấy cái mệt của mình có người hiểu.
Chúc người làm kế toán trong những ngày cuối năm này vẫn tìm được vài bữa cơm ấm bên gia đình, ngắn thôi nhưng đủ để nạp lại sức. Chúc năm mới cho bạn chính sách rõ ràng hơn, công việc hanh thông hơn. Và khi sổ sách khép lại, vận hội mới mở ra, mong bạn có được một cái đầu bình yên, thứ quà mà những người lặng lẽ gánh sổ suốt cả năm đáng được nhận nhất.