Có một sự thật mà không phải ai cũng hiểu, đó là bản lĩnh của một người kế toán nằm ở cái lúc người ta bảo mình sửa số và mình nói không, còn giỏi tính toán thì ai chịu học cũng giỏi được.
Người ngoài nhìn vào vẫn hay nghĩ nghề này chỉ có những con số khô khan, những bảng cân đối chẳng chút cảm xúc. Thật ra phải đi qua không ít áp lực và cả những lần tự vấn sau một lần sai sót, người ta mới hiểu đằng sau mỗi con số tưởng chừng vô tri ấy là cả một gánh trách nhiệm. Một con số sai đôi khi chẳng dừng ở lỗi trên giấy, nó kéo theo tiền phạt, truy thu, rồi kéo theo cả sinh kế của những con người đang nhận lương từ doanh nghiệp đó.
Người làm kế toán lâu năm ai cũng từng có những đêm thức trắng mùa quyết toán, từng ngồi giữa chồng chứng từ mà tự hỏi công sức mình bỏ ra có ai thật sự nhìn thấy không, rồi lại cúi đầu làm tiếp. Người kế toán chính xác là để không ai phải gánh hậu quả, còn lời khen thì có cũng được, không có cũng chẳng sao.
Chỉ có điều cái khó nhất của nghề là con người, còn con số rối thì dò rồi cũng ra. Sẽ có ngày một người nào đó, có khi là sếp trực tiếp, có khi là chủ doanh nghiệp trả lương cho bạn, đề nghị bạn "điều chỉnh nhẹ nhàng" vài con số cho dễ thở, đẩy một khoản chi không có hóa đơn vào chi phí, hoặc làm đẹp báo cáo cho kịp hồ sơ vay ngân hàng.
Họ nói nhẹ như không, kiểu "ai mà biết", "công ty nào chẳng làm thế", và khi ranh giới đúng sai bắt đầu mờ đi như vậy thì bạn phải tự nhủ với mình rằng chỉ một lần nhắm mắt cho qua, thứ mất đi là đạo đức nghề nghiệp, rồi đến cả sự yên bình trong lòng. Nói thì dễ, chứ đứng trước áp lực cấp trên và nỗi lo tháng sau mất việc, không phải ai cũng đủ khí phách để giữ.
Tôi vẫn hay nghĩ cái nghề này có hai con đường, đường "không thiệt" và đường "chịu thiệt". Đường "không thiệt" là chiều theo sếp, giữ được ghế, giữ được thưởng, nhưng đi mãi thì lạc xa khỏi đạo đức nghề lúc nào không hay, đến ngày thanh tra vào thì người ký tên trên sổ là mình chứ đâu phải người bảo mình ký. Đường "chịu thiệt" thì mất lòng, có khi mất việc, nhưng giữ lại được cho mình sự tôn trọng của người khác và của chính mình.
Người giữ được sự liêm chính trước áp lực của sếp là người mà về sau ai cũng dám giao sổ.
Thế nên hãy làm nghề với tâm thế làm đúng chứ đừng làm cho xong. Bạn sẽ mệt, sẽ chán, cái đó là thường. Nhưng đừng bao giờ buông trước những con số mà bạn biết là sai, vì một sự bất cẩn, một lần nể nang hôm nay có thể thành nỗi day dứt khôn nguôi về sau. Và nếu có ai hỏi bản lĩnh thực sự của một người kế toán nằm ở đâu, nó nằm ở khoảnh khắc đứng trước ngã rẽ, một bên dễ mà sai, một bên khó mà đúng, vẫn chọn con đường giữ mình. Người như vậy chẳng cần ai ghi nhận, cũng chẳng mong ai hiểu, chỉ cần mỗi lần ký xong một báo cáo tự thấy lòng mình an ổn, thế là đủ.
Nhân quả của nghề này đến chậm, nhưng con số mình đã sửa thì ngày thanh tra vào vẫn còn nguyên chữ ký của mình ở đó.