Có một sự thật mà không phải chủ doanh nghiệp nào cũng hiểu, đó là đội kinh doanh dám xông ra chiến trường bao xa là tùy vào cái hậu phương phía sau vững đến đâu, và cái hậu phương ấy chính là phòng kế toán.
Người xưa đánh trận đều biết, tiền tuyến có hăng đến mấy mà lương thảo đứt, kho tàng rối, thì quân cũng phải lui. Doanh nghiệp cũng vậy thôi. Giám đốc với đội kinh doanh ngoài kia lo tìm khách với đàm phán hợp đồng, còn kế toán ở nhà lo cho từng đồng tiền đi ra đi vào có chứng từ hợp lệ, khai thuế cho đúng, để mai kia cơ quan thuế xuống kiểm tra thì không bị loại chi phí, không bị truy thu. Hậu phương vững thì tiền tuyến mới dám xông pha, câu này cũ nhưng chưa bao giờ sai.
Chỉ có điều, nhiều kế toán hiểu chữ hậu phương theo nghĩa ngồi yên ở nhà, chờ người ta mang chứng từ về thì hạch toán, có gì sai thì báo. Hiểu như thế là hậu phương yếu. Một hậu phương mạnh thì phải biết trước chiến trường sắp đổi thế nào để chuẩn bị lương thảo, tức là kế toán phải nắm luật và nói được cho giám đốc nghe nên làm thế nào cho đúng ngay từ lúc ký hợp đồng. Nếu chính kế toán cũng mơ hồ, cũng loay hoay với quy định mới, thì lấy đâu ra cái tâm thế để chủ doanh nghiệp dám mở rộng làm ăn.
Tôi lấy một chuyện cũ làm ví dụ. Hồi luật thuế GTGT mới còn là dự thảo, nhiều chủ doanh nghiệp hoảng lên vì nghe đồn từ nay mọi khoản thanh toán phải đi thẳng từ tài khoản công ty thì mới được khấu trừ, ai từng nhờ người khác trả hộ, nhờ đối tác chuyển thay thì tưởng mất trắng tiền thuế đầu vào. Ấy vậy mà đọc kỹ thì dự thảo vẫn chấp nhận thanh toán không dùng tiền mặt qua tài khoản người được ủy quyền, hoặc qua bên thứ ba theo thỏa thuận trong hợp đồng. Quy định này không làm khó ai, doanh nghiệp có chứng từ đầy đủ và minh bạch để chứng minh giao dịch là thật thì là xong.
Thế nên kế toán lúc đó đừng có hoảng theo đám đông, cứ ngồi xuống đọc cho ra bản chất, rồi dặn giám đốc giữ cho đủ bộ hồ sơ, nào là chứng từ thanh toán, giấy ủy quyền, hợp đồng ghi rõ phương thức thanh toán, biên bản hoàn trả nếu có. Làm được như vậy thì đội kinh doanh vẫn chốt đơn bình thường, chỉ có tờ khai là sạch hơn trước.
Tôi gọi đó là làm hậu phương cho đúng nghĩa.
Tôi biết có những kế toán làm nghề cả chục năm mà vẫn coi việc đọc văn bản mới là chuyện của người khác, đợi trên mạng có ai tóm tắt thì đọc, đợi cán bộ thuế nhắc thì sửa. Nói ra thì hơi nặng lời, nhưng một hậu phương như thế sớm muộn cũng làm tiền tuyến ăn gạch, mà lúc ấy người đầu tiên bị hỏi tội vẫn là kế toán. Hiểu đúng bản chất của quy định thì áp dụng mới linh hoạt được, còn học vẹt câu chữ thì luật đổi một dòng là cả phòng kế toán chao đảo.
Suy cho cùng, một kế toán giỏi là người khiến giám đốc yên tâm quay lưng đi ra chiến trường mà không phải ngoái lại nhìn sổ sách. Cái nhãn quan ấy không tự nhiên mà có, nó được trui rèn qua từng lần đọc luật, từng lần tự hỏi vì sao quy định viết như vậy.
Đừng làm kế toán chỉ biết ghi lại những gì đã xảy ra, hãy làm cái hậu phương khiến doanh nghiệp dám đi xa hơn.