Kế toán là cái nghề mà người ngoài gọi là khô khan, còn người trong nghề lại bám vào nó như bám vào một điểm tựa.
Nghe tên thôi đã thấy khô rồi, cả ngày con số, báo cáo, cân đối, hạn chót lúc nào cũng kề sát gáy. Vậy mà lạ, rất nhiều người bước vào nghề rồi ở lại đến tận cuối sự nghiệp, đổi công ty thì có, đổi nghề thì không, như một thứ cơ duyên chẳng dứt ra được. Tôi nghĩ muốn hiểu chuyện này thì bạn cứ hình dung cái cân đĩa ngoài chợ, hai bên đĩa, một cái kim ở giữa, ai đặt lên bao nhiêu thì kim chỉ đúng bấy nhiêu, không nể ai, không lệch vì ai.
Nghề kế toán vận hành y như cái cân ấy. Có nợ thì phải có có, sổ sách phải cân, cuối tháng số dư tiền trên sổ phải khớp với sao kê ngân hàng, lệch một đồng cũng là lệch. Ngoài kia cuộc đời đầy biến động, sếp đổi ý, thị trường đổi chiều, con người ta chật vật tìm một chút trật tự cho chính mình mà không phải lúc nào cũng tìm được. Còn trong sổ cái thì luật chơi rõ ràng, làm đúng thì cân, làm sai thì lệch, lệch thì dò lại cho đến khi cân. Thật ra cái người ta gọi là khô khan, với một người đã từng chênh vênh, lại chính là cảm giác an toàn.
Có người bảo: "Làm kế toán chán lắm, ngày nào cũng như ngày nào." Tôi thì nghĩ người nói câu đó chưa ở với nghề đủ lâu. Với người gắn bó lâu năm, chính cái "như ngày nào" ấy lại là điểm tựa. Là thói quen pha tách cà phê buổi sáng rồi mở cái bảng Excel quen thuộc. Là niềm vui nhỏ khi phát hiện ra một con số lệch, lần ngược từng chứng từ, từng bút toán, rồi sửa nó cho đến khi hai đĩa cân bằng nhau. Cái cảm giác nhẹ nhõm khi một báo cáo sau bao lần rà soát cuối cùng cũng chỉn chu, sạch sẽ, người ngoài nghề không hiểu được, mà cũng chẳng cần họ hiểu.
Chỉ có điều cái cân nào cũng phải có người giữ, và sự gắn bó với nghề, nói cho cùng, phần nhiều đến từ con người. Là đồng nghiệp đã cùng thức đêm hoàn thành báo cáo tài chính mùa quyết toán, cùng ăn hộp cơm nguội giữa đêm. Là sếp cũ vẫn gửi lời chúc Tết dù mình đã nghỉ việc nhiều năm. Những con người ấy làm cho cái nghề bớt khô, và qua vài mùa quyết toán thì nghề ấy thành một phần đời sống của bạn lúc nào không hay.
Người ta hay nói về đam mê, về những đại nghiệp làm thay đổi thế giới, nghe rất ngầu. Nhưng không phải ai cũng cần điều phi thường, và tôi cho rằng ép ai cũng phải sống phi thường là một thứ toxic của mạng xã hội. Có người chọn ở lại với kế toán đơn giản vì ở đó họ thấy mình thuộc về, sáng biết mình làm gì, tối biết mình đã làm xong gì. Một người giữ được tâm thế ấy qua mười năm, hai mươi năm, theo tôi còn gan lỳ hơn khối người nhảy việc lông bông mỗi năm một nghề.
Thế nên nếu bạn đang làm kế toán mà thỉnh thoảng thấy nghề mình buồn tẻ, đừng vội xấu hổ với nó. Đời người có những lúc nghiêng hẳn về một bên, mất việc, gia đình lục đục, và những lúc ấy cái nghề có quy luật rõ ràng như cái cân lại là thứ giữ cho bạn đứng vững.
Sự bình yên nhiều khi đến từ chính những điều quen thuộc nhất, và nghề kế toán mà người ta chê khô khan ấy, với không ít người, là điểm tựa vững chắc nhất trong cả sự nghiệp.