Đặc thù của một ngành thì vài tháng là học được, còn bản chất của kế toán thì không ai học cấp tốc được.
Nhiều người trong nghề vẫn tin kế toán phải chia theo lĩnh vực, nào là kế toán sản xuất, kế toán thương mại, kế toán dịch vụ, kế toán xây dựng, như thể mỗi ngành là một nghề riêng, làm thương mại năm năm thì không dám nộp hồ sơ vào nhà máy. Với tôi thì quan điểm ấy sai, hoặc cùng lắm là đúng một nửa. Kế toán không bị giới hạn bởi lĩnh vực hoạt động của công ty, và bạn cũng đừng tự tách mình thành từng nhóm cứng nhắc như thế.
Tôi hay ví kế toán giống tiếng Việt, còn từng ngành nghề là giọng của từng vùng. Một người nói sõi tiếng Việt, ra Huế hay vào miền Tây thì mấy hôm đầu nghe hơi lạ tai, có vài từ phải hỏi lại, nhưng chỉ một tuần là tán chuyện được với cả xóm. Còn người chỉ thuộc vài câu giọng địa phương mà không nắm gốc thì ra khỏi làng là ngọng. Kế toán cũng thế, bạn làm ở đâu thì doanh thu, chi phí, giá vốn, lợi nhuận thì ngành nào cũng có, chuẩn mực thì ngành nào cũng phải theo, chỉ khác ở cách vận dụng cho hợp từng tình huống.
Thật ra cái người ta sợ nhất ở kế toán sản xuất là tính giá thành, mà tính giá thành thì suy cho cùng cũng là tập hợp chi phí rồi phân bổ, vẫn là cái ngữ pháp ấy. Xây dựng thì theo dõi công trình dở dang, thương mại thì quản kho với giá vốn, nói cho cùng chỉ là mấy cái giọng khác nhau của cùng một thứ tiếng. Một người làm kế toán giỏi là người thấu triệt nguyên tắc gốc, hiểu cách ghi nhận và báo cáo con số sao cho trung thực, còn thuộc lòng đặc thù của một ngành thì bạn mới chỉ biết một giọng.
Chính vì thế mà người tự dán cho mình cái nhãn "tôi chỉ làm được thương mại" là đang tự nhốt mình trong một cái làng. Có vị trí kế toán tổng hợp ở nhà máy, lương cao hơn hẳn, bạn chần chừ không dám nộp chỉ vì chưa làm sản xuất bao giờ, thế là cơ hội ấy trôi sang tay người khác. Trong khi một kế toán thương mại vẫn học được cách quản chi phí của bên sản xuất, một kế toán dịch vụ vẫn học được cách theo dõi dòng tiền của bên xây dựng, vì tất cả vẫn là cùng một thứ tiếng.
Làm kiểm toán, tôi đi qua đủ loại doanh nghiệp, và tôi thấy người vững gốc vào ngành nào cũng đứng được sau vài tháng làm quen giọng mới.
Điều này nói ra có thể làm vài anh chị gắn bó lâu năm với một ngành phật ý, nhưng tôi vẫn tin một kế toán chỉ sống được trong đúng một ngành là một kế toán chưa xong nghề. Hãy học cho chắc cái gốc, hiểu vì sao bút toán này ghi Nợ bên này Có bên kia, rồi đi đâu bạn cũng chỉ cần vài tuần để quen giọng. Đừng để cái nhãn lĩnh vực trên CV quyết định thay bạn mình được làm ở đâu.
Kế toán theo lĩnh vực, suy cho cùng, chỉ là cách người ta gọi cho tiện. Kế toán không thuộc về một ngành nghề nào cả, ngành nào cũng dùng chung một thứ tiếng ấy.