Chuyên môn và kỹ năng quản lý thì học được, còn bản lĩnh của một kế toán trưởng thì chẳng lớp học nào dạy cho xong.
Làm kế toán trưởng, sớm muộn bạn cũng phải đối diện với một thứ áp lực rất khác hồi còn làm kế toán viên. Hàng trăm con số, những cuộc họp căng như dây đàn, mà sau tất cả thì mọi thứ đều quy về một chữ ký của bạn. Chuyên môn vững giúp bạn nhìn ra sai sót trên sổ cái. Quản lý giỏi giúp bạn chia việc cho anh em trong phòng trơn tru, đến hạn ai cũng nộp đủ. Chỉ có điều cả hai thứ ấy không giúp bạn đặt bút ký vào báo cáo tài chính mà lòng không run, khi bạn biết từng con số trên đó có thể quyết định doanh nghiệp sống hay chết.
Thứ nhất là cái bản lĩnh dám ký tên. Nhiều người nghĩ ký là việc cuối cùng, ký cho xong thủ tục. Thật ra chữ ký của kế toán trưởng là một lời cam kết bằng chính sự nghiệp của mình, rằng tôi đã soát kỹ và tôi chịu trách nhiệm. Một người chuyên môn giỏi mà thiếu bản lĩnh thì đến lúc ký lại chần chừ, đẩy qua đẩy lại, hoặc ngược lại ký đại cho xong vì không dám hỏi thêm ai.
Cả hai kiểu đều nguy hiểm như nhau.
Cái bản lĩnh nói "không" mới là thứ làm nhiều kế toán trưởng gục ngã nhất. Áp lực đến từ cán bộ thuế khi thanh tra, và từ sếp khi muốn số đẹp với câu "linh hoạt chút đi em" mà ai làm nghề lâu cũng từng nghe. Người thiếu bản lĩnh sẽ gật đầu cho êm chuyện, rồi tự an ủi là sếp bảo thì mình làm. Người có khí phách biết lúc nào phải lắc đầu, lúc nào phải giữ nguyên tắc dù cuộc họp có căng đến đâu, và biết nói "không" kèm theo một phương án làm đúng, chứ không chỉ chặn lại cho xong phận mình.
Tôi đã thấy không ít người giỏi nghề mà thất bại, họ chẳng thiếu kiến thức hay kỹ năng gì, họ chỉ không đủ gan để bảo vệ nguyên tắc nghề nghiệp vào đúng lúc cần bảo vệ.
Khủng hoảng là lúc bản lĩnh lộ ra rõ nhất. Khi dòng tiền đứt, khi số liệu không đẹp như ban giám đốc mong, khi có người gợi ý giấu bớt một khoản sai phạm cho qua đợt kiểm tra. Lúc bình thường thì kế toán trưởng nào trông cũng giống nhau, ai cũng nói được chuyện tuân thủ, chuyện chuẩn mực. Phải đến lúc ấy mới phân biệt được một người giỏi chuyên môn với một người có bản lĩnh.
Cuối cùng là cái giá trị mà một kế toán trưởng bản lĩnh mang lại cho doanh nghiệp. Báo cáo chính xác thì nhiều người làm được, cái hiếm hơn là sự an tâm. Sếp an tâm rằng con số trình lên là con số thật, doanh nghiệp an tâm rằng dù gặp năm khó hay năm thuận thì cái nền sổ sách vẫn đứng vững. Một công ty có được người như vậy là có phúc.
Có thể bạn thấy tôi nói hơi nặng, nhưng một kế toán trưởng chỉ giỏi chuyên môn mà thiếu bản lĩnh thì sớm muộn cũng bị áp lực bẻ cong. Trời chỉ thử lòng người mang mệnh lớn, và cái ghế kế toán trưởng là chỗ trời hay thử nhất, ai giữ được bản lĩnh qua vài lần khảo luyện như thế thì chữ ký của người đó mới thật sự có trọng lượng.