Có thể bạn không tin, nhưng thứ làm một kế toán bị bỏ lại phía sau thường là một suy nghĩ rất dễ chịu: chuyện đó còn xa, để sau hẵng tính.
IFRS chính là một chuyện như thế. Hỏi kế toán ở doanh nghiệp vừa và nhỏ thì phần đông sẽ bảo IFRS là việc của Big4, của mấy tập đoàn đa quốc gia, của những người làm báo cáo hợp nhất bằng tiếng Anh, còn mình thì cuối tháng vẫn lên tờ khai, vẫn đối chiếu công nợ, vẫn khóa sổ theo chế độ kế toán Việt Nam như bao năm nay, học IFRS bây giờ làm gì cho mệt. Tôi hiểu cái tâm thế ấy, vì đi làm đã đủ tối mặt rồi, ai còn sức đâu mà lo chuyện chưa tới.
Chỉ có điều, Việt Nam đang từng bước tiến tới áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế, và thế giới kế toán xung quanh bạn đã đổi từ lâu chứ không đợi đến ngày có văn bản bắt buộc. Công ty có vốn nước ngoài cần người lập được báo cáo theo IFRS để gửi về công ty mẹ, nhà đầu tư nước ngoài đọc báo cáo theo cách nhìn của họ, công ty kiểm toán tuyển người biết IFRS để làm khách hàng nước ngoài, đối tác thì nói với bạn bằng một thứ ngôn ngữ tài chính chung mà bạn nghe không ra là thiệt.
Khi doanh nghiệp chuyển đổi, họ sẽ đi tìm kế toán am hiểu hệ thống này, và người đã chuẩn bị trước sẽ thành người mà doanh nghiệp cần ngay, còn người chưa chuẩn bị thì lúc đó mới bắt đầu chạy theo, mà chạy theo thì bao giờ cũng mệt hơn đi trước.
Thật ra cái lợi lớn nhất của việc học IFRS lại nằm ở chỗ khác, ở cái nhãn quan của bạn với con số. Học theo chế độ kế toán trong nước lâu năm, nhiều người quen làm theo khuôn, tài khoản này nợ, tài khoản kia có, mẫu biểu cứ thế điền vào. IFRS bắt bạn hỏi ngược lại, giao dịch này về bản chất là gì, tài sản này thật sự đáng bao nhiêu, khoản doanh thu này đã đến lúc ghi nhận chưa.
Một người hỏi được những câu đó thì nhìn sổ cái sẽ thấy cả doanh nghiệp đang sống thế nào chứ không thấy mỗi số dư, và từ chỗ ấy bạn đi dần sang việc phân tích, đánh giá, dự báo, tức là bước sang việc của người làm tài chính.
Tôi sẽ không nói dối bạn rằng IFRS dễ. Nó khó, nó đòi bạn linh hoạt, chịu đọc, chịu nghĩ, có những chuẩn mực đọc ba bốn lần mới vỡ ra, có những khái niệm như giá trị hợp lý mà kế toán quen hạch toán theo giá gốc nghe xong thấy chênh vênh. Nhưng chính cái khó ấy là thứ tôi luyện người học sớm, và cũng chính cái khó ấy làm cho số người chịu học ít đi, nên ai qua được thì đứng ở chỗ ít người cạnh tranh.
Có câu nói rằng cơ hội chỉ đến với người đã sẵn sàng. Với IFRS thì câu đó đúng theo nghĩa đen, vì chẳng ai học xong một chuẩn mực trong một tuần khi công ty đã thông báo chuyển đổi.
Thế nên đừng đợi đến ngày công ty thông báo chuyển đổi rồi mới cuống cuồng đi tìm lớp, lúc đó người khác đã đi trước bạn một quãng mà muốn đuổi cũng không kịp. Một kế toán chịu khó đọc thêm mỗi tuần một chuẩn mực, đối chiếu xem nó khác chuẩn mực Việt Nam ở chỗ nào, vài năm sau sẽ thành người mà người khác phải hỏi.
Có thể bây giờ IFRS vẫn là thứ xa lạ với nhiều người, nhưng thời gian thì không chờ ai cả. Đừng để đến ngày ấy lại ước giá mình bắt đầu học IFRS sớm hơn, hãy bắt đầu từ hôm nay.