Tôi nghĩ người ta lớn lên trong nghề kế toán giống hệt hồi bé học đi xe đạp, chẳng ai nhớ chính xác cái ngày mình hết ngã.
Không ai thông báo cho bạn biết khi nào thì bạn thật sự giỏi nghề. Không có buổi lễ tốt nghiệp lần hai, không có ai vỗ vai mà bảo "Được rồi đó, từ hôm nay mày là người có kinh nghiệm". Hồi học xe đạp cũng vậy, có người cầm yên phía sau chạy theo, rồi người ấy buông tay từ lúc nào mình không biết, chỉ biết là mình vẫn đang đạp và xe vẫn đang đi.
Những năm đầu làm kế toán là những năm có người cầm yên. Bạn hỏi chị kế toán trưởng từng bút toán, gặp nghiệp vụ lạ là cuống lên đi tra, nghe cán bộ thuế gọi là tim đập thình thịch, mỗi mùa quyết toán là một lần ngã trầy đầu gối. Cái thời ấy ê chề thật, nhưng chẳng ai bỏ qua được nó, mỗi lần ngã là một lần tôi luyện, người giỏi đến mấy cũng từng có người cầm yên cho mình.
Rồi một ngày nào đó, bạn ngồi xử lý một vấn đề phức tạp và nhận ra mình đang làm nó bình thản, chẳng cần hỏi ai, câu trả lời cứ thế hiện ra trong đầu. Đó là lúc tay người cầm yên đã buông từ lâu. Bạn không hét lên, cũng chẳng đăng lên mạng, chỉ thấy trong người chắc chắn hơn một chút, biết mình đã qua một đoạn nào đó mà không gọi được tên. Kế toán là nghề mà sự tiến bộ diễn ra trong im lặng như thế.
Có người nhận ra mình hết ngã khi đứng trước một đoàn kiểm tra mà không run, cứ điềm tĩnh giải thích từng khoản mục một. Cũng có người nhận ra muộn hơn, lúc nhìn lại con người mình của vài năm trước mà thấy khoảng cách xa quá, đi được tới đây chẳng nhẹ nhàng gì.
Cái hay của chiếc xe đạp là nó không cho bạn giả vờ biết đi, đạp sai là ngã, chẳng ai đỡ được. Nghề kế toán cũng không cho phép bạn giả vờ giỏi. Con số không biết nịnh, cũng chẳng biết châm chước. Bạn sai thì bảng cân đối sai, bạn đúng thì mọi thứ khớp, và chính cái sự khớp đó là bằng chứng duy nhất, không cần ai xác nhận thêm. Thế nên những kế toán giỏi thật thường có một khí chất tự tin rất riêng, kiểu người đã ngã đủ nhiều nên giờ đi vững mà không cần nói to.
Chỉ có điều cũng giống xe đạp, biết đi rồi đâu có nghĩa là hết ngã. Luật thuế đổi, hay sang công ty mới gặp một bộ sổ khác hẳn, có khi bạn lại loạng choạng như năm đầu. Đừng vì thế mà nghĩ mình chưa lớn. Người đã biết đi xe đạp thì ngã xong đứng dậy đạp tiếp được ngay, còn người chưa biết thì ngã một cái là muốn dắt bộ, khác nhau nằm ở cái nội lực và cái tâm thế ấy.
Hãy để ý những khoảnh khắc nhỏ đó, dù bạn mới vào nghề hay đã đi được một đoạn dài. Chúng không đến ồn ào như một thành công lớn để dễ nhận ra, chúng đến lặng lẽ, và nếu không để ý thì bạn sẽ bỏ qua mà chẳng biết. Cũng nên tự nhận lấy một chút công cho mình, vì người cầm yên ngày xưa đã buông tay lâu rồi, còn quãng đường từ đó đến giờ là bạn tự đạp.
Và nếu đọc đến đây mà bạn gật đầu được, thì có lẽ cái khoảnh khắc kế toán nhận ra mình đã lớn trong nghề, với bạn, đã đến từ lâu rồi.