Nếu bạn làm kế toán và đã từng nghe sếp buông một câu "công việc phòng kế toán khó đánh giá hiệu quả lắm", tôi tin bài viết này dành cho bạn.
Mấy hôm trước tôi đọc được mấy dòng của một bạn kế toán. Bạn ấy viết rằng mình tận tâm, nhưng nghe một câu nói khó đánh giá hiệu quả công việc phòng kế toán từ người sếp là hụt hẫng. Bao năm cống hiến, giữ cho bộ máy hoạt động ổn nhất có thể, hai mùa hoàn thuế, giải trình với cơ quan ban ngành, không ai thấy.
Trễ hạn báo cáo thì lại bị lôi ra nói, còn bên sản xuất thì được ghi nhận công lao mặc dù tiêu xài hoang phí làm thất thoát tài chính, đề xuất biết bao giải pháp nhưng không được thông qua. Bạn ấy kết bằng một câu rất ngắn, rằng chưa bao giờ thấy nghề bạc bẽo như vậy.
Tôi hiểu cái hụt hẫng ấy, vì kế toán nào cũng từng có lúc nghĩ y như thế. Chỉ có điều, nói ra thì hơi phũ, sếp của bạn chưa hẳn là người bạc bẽo.
Về bản chất, người làm chủ nhìn công việc qua tiền ra và tiền vào. Sản xuất làm ra cái máy chạy, cái lô hàng xuất kho, cái đơn giao kịp hẹn, cái hợp đồng ký thêm được, thứ gì cũng sờ thấy được, nên dù có tiêu hoang thì người ta vẫn thấy họ đang "làm ra". Còn kế toán làm tốt thì kết quả là chẳng có chuyện gì xảy ra cả. Công ty không bị phạt chậm nộp, đoàn kiểm tra thuế đến rồi về đúng hẹn. Mà một thứ không xảy ra thì chẳng ai đếm, cũng như cái tủ lạnh chạy êm mười năm chẳng ai nhớ đến nó, hỏng một hôm là cả nhà biết ngay.
Thế nên trễ một cái báo cáo thì bị lôi ra nói, còn hai mùa hoàn thuế thì im lặng. Đơn giản là vì cái trễ hạn hiện ra thành chuyện, còn tiền hoàn thuế về tài khoản thì người ta coi như tiền của mình, vốn dĩ phải về.
Bạn biết đấy, nghề nào cũng có kiếp nạn của nó, mà kiếp nạn của kế toán là làm càng tốt thì người ta càng quên mất mình đang làm gì.
Tuy vậy, tôi không nghĩ kế toán nên ngồi đó chờ sếp tự thấy. Đó là thứ tâm thế của người làm công lâu năm mà quên mất mình là người duy nhất trong công ty nắm hết các con số.
Bạn hoàn được hai mùa thuế thì số tiền ấy là bao nhiêu, về tài khoản ngày nào, nếu không có nó thì công ty phải vay ngân hàng bao lâu để bù vào, rồi những lần giải trình với cơ quan thuế đã giữ lại cho công ty bao nhiêu tiền truy thu và tiền phạt. Cái chuyện bên sản xuất tiêu hoang cũng vậy, nói miệng thì thành chuyện ghen ăn tức ở giữa các phòng, còn đặt chi phí vượt định mức của từng tháng cạnh kỳ trước thì sếp tự hiểu. Tất cả những thứ đó nằm sẵn trong sổ cái của bạn, chỉ là chưa bao giờ được đặt lên bàn sếp bằng ngôn ngữ của sếp.
Còn chuyện đề xuất biết bao giải pháp mà không được thông qua, tôi nói thật, phần nhiều là vì đề xuất của kế toán hay viết như một bài giảng về quy định. Người chủ ít khi ngồi duyệt một quy định, thứ người ta duyệt là tiền. Một đề xuất kèm câu "làm thế này thì mỗi năm giữ lại được chừng ấy tiền" sẽ có số phận khác hẳn một đề xuất kèm nguyên một điều khoản nghị định.
Đừng than nghề bạc bẽo khi chính mình chưa từng đặt giá cho công sức của mình. Hãy học cách nói chuyện bằng con số với người trả lương cho mình, đó là nội lực của một kế toán đã qua giai đoạn chỉ biết làm cho đúng. Còn nếu đã làm hết những điều ấy mà sếp vẫn coi phòng kế toán là bộ phận "khó đánh giá", thì có lẽ đã đến lúc bạn nghĩ đến một nơi khác, vì gió tầng nào gặp mây tầng đó.
P/S: Hiệu quả của phòng kế toán đo bằng số tiền công ty không bị mất đi trong năm. Cuối năm nay, khi nộp báo cáo cho sếp, hãy kèm thêm một trang ghi rõ những khoản tiền ấy. Sếp có khó tính đến đâu thì trang đó cũng phải đọc.