Sáng 21/11/2026, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội với 481/481 đại biểu có mặt tán thành. Luật áp dụng từ ngày 01/3/2027. Nhiều bài báo đặt tiêu đề như thể mức trợ cấp gấp 2 lần cho người đóng BHXH sau tuổi nghỉ hưu là chính sách mới. Thực tế mức này đã chạy hơn một năm nay.
Bài này viết cho kế toán, nhân sự đang giữ người lao động lớn tuổi ở lại làm việc. Bạn sẽ biết phần nào áp dụng từ 01/7/2025, phần nào chỉ có từ năm 2027, và hồ sơ nào nên rà ngay từ bây giờ.
| Nội dung | Mốc áp dụng |
|---|---|
| Trợ cấp 0,5 lần cho mỗi năm đóng vượt ngưỡng trước tuổi nghỉ hưu | 01/7/2025 |
| Trợ cấp 2 lần cho mỗi năm đóng vượt ngưỡng sau tuổi nghỉ hưu | 01/7/2025 |
| Dồn tháng lẻ trước tuổi nghỉ hưu sang giai đoạn sau | 01/3/2027 |
| Văn bản ủy quyền lĩnh lương hưu hết giới hạn 12 tháng | 01/3/2027 |
| Bồi thường khi doanh nghiệp, cơ quan BHXH làm hồ sơ chậm | 01/3/2027 |
Mức 2 lần đã có từ Luật năm 2024
Khoản 2 Điều 68 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 chia trợ cấp một lần khi nghỉ hưu thành hai mức. Ngưỡng tính là 35 năm đóng với nam và 30 năm đóng với nữ. Phần vượt ngưỡng rơi vào trước tuổi nghỉ hưu được tính 0,5 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng. Phần vượt ngưỡng rơi vào sau tuổi nghỉ hưu, khi người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu mà vẫn đóng tiếp, được tính 2 lần.
Thông tư 12/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ đã hướng dẫn chi tiết cách tách hai giai đoạn này. Nghĩa là hệ số 2 áp dụng từ 01/7/2025, không phải chờ đến năm 2027. Nếu doanh nghiệp bạn có người nghỉ hưu sau mốc đó mà chưa được tính hệ số 2, hãy kiểm tra lại quyết định hưởng.
Điểm mới thật sự nằm ở tháng lẻ
Luật sửa đổi gỡ chỗ vướng khi thời gian đóng trước tuổi nghỉ hưu không tròn năm. Số tháng lẻ của giai đoạn trước được cộng sang giai đoạn sau tuổi nghỉ hưu, rồi mới tính trợ cấp. Giai đoạn sau mang hệ số 2, nên cách dồn này có lợi cho người lao động.
Ví dụ do tác giả tự dựng: một lao động nữ đủ tuổi nghỉ hưu khi đã có 31 năm 5 tháng đóng BHXH, sau đó làm tiếp thêm 2 năm 7 tháng. Dồn 5 tháng lẻ sang sau, giai đoạn trước còn 31 năm, giai đoạn sau thành tròn 3 năm. Trợ cấp bằng 1 năm × 0,5 cộng 3 năm × 2, tức 6,5 lần mức bình quân tiền lương. Với mức bình quân 12 triệu đồng, khoản này khoảng 78 triệu đồng. Trường hợp cộng xong giai đoạn sau vẫn còn tháng lẻ thì làm tròn ra sao, bạn chờ văn bản hướng dẫn.
Giấy ủy quyền và trách nhiệm bồi thường
Người hưởng lương hưu không còn phải làm lại giấy ủy quyền sau mỗi 12 tháng. Họ được lập văn bản để người thân đứng ra làm thủ tục thay. Báo cáo giải trình của Chính phủ cũng khẳng định quyền đổi hình thức nhận, nơi nhận lương hưu và trợ cấp hằng tháng.
Phía doanh nghiệp có thêm một rủi ro. Nộp hồ sơ hưởng chế độ trễ hạn mà làm người lao động thiệt hại thì phải bồi thường, trừ khi lỗi thuộc về chính người hưởng. Cơ quan BHXH giải quyết chậm cũng chịu trách nhiệm tương tự. Mức bồi thường và cách xác định thiệt hại còn chờ Nghị định. Hồ sơ nộp trước 01/3/2027 mà chưa giải quyết xong vẫn xử lý theo luật hiện hành, trừ phần quy định mới có lợi hơn.
Những gì lần này chưa đổi
Quốc hội chưa mở rộng đối tượng đóng BHXH bắt buộc và bảo hiểm hưu trí bổ sung. Tài xế công nghệ, shipper chưa thuộc diện bắt buộc trong lần sửa này. Tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội giữ nguyên: đủ 75 tuổi, hoặc đủ 70 tuổi với người thuộc hộ nghèo, cận nghèo. Hai ngày nghỉ lễ 24/11 và 27/7 nằm ở luật sửa Bộ luật Lao động thông qua cùng buổi, bạn xem tại bài thêm 2 ngày nghỉ lễ 27/7 và 24/11.
Việc bạn nên làm từ hôm nay
Phần này là gợi ý của tác giả, không phải nội dung luật. Lập danh sách người lao động đã hoặc sắp đủ tuổi nghỉ hưu mà vẫn ký hợp đồng, ghi tháng đủ tuổi và tổng thời gian đóng đối chiếu trên VssID. Theo nhận định của tác giả, người dự kiến nghỉ sát mốc 01/3/2027 nên được tính thử hai phương án, vì điều khoản chuyển tiếp cần toàn văn mới biết hồ sơ nào hưởng quy định có lợi hơn. Với quy trình nội bộ, hãy đặt hạn nộp hồ sơ chế độ sớm hơn hạn luật vài ngày để tránh phát sinh bồi thường.
Bài viết dựa trên thông tin công bố ngày 21 và 22/11/2026. Toàn văn luật chưa đăng công báo; ví dụ tính trợ cấp là cách hiểu của tác giả, bạn đối chiếu lại khi có văn bản hướng dẫn.
Nguồn tham khảo: Báo Đại biểu Nhân dân (cơ quan của Quốc hội), tin Quốc hội thông qua 3 luật về lao động và BHXH, đăng ngày 21/11/2026; báo cáo giải trình của Bộ trưởng Bộ Nội vụ tại phiên họp ngày 21/11/2026; Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, toàn văn Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15.