Sáng 21/11/2026, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) với 466 trên 479 đại biểu tán thành. Luật có 13 chương, 112 điều. Mốc hiệu lực chung là ngày 01/7/2027, riêng các nội dung nêu tại khoản 4 và khoản 5 Điều 109 có thời điểm áp dụng khác.
Với kế toán, phần đáng đọc nằm ở tài chính đất đai. Bảng giá đất mới chạy từ khi nào? Doanh nghiệp giữ đất mà chậm triển khai dự án sẽ chịu khoản gì? Tiền thuê đất đã trả trước xử lý ra sao khi đổi cách trả? Bài này gom các mốc đó lại để bạn lên kế hoạch cho doanh nghiệp mình và cho khách hàng.
| Nội dung | Mốc áp dụng |
|---|---|
| Quốc hội biểu quyết thông qua Luật | 21/11/2026 |
| Quy định mới về giao dịch bắt buộc công chứng | 01/01/2027 |
| Luật Đất đai (sửa đổi) có hiệu lực chung | 01/7/2027 |
| Giá đất vẫn tính theo Luật Đất đai 2024 và Nghị quyết số 254 | Hết 31/12/2027 |
| Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất theo Luật mới | 01/01/2028 |
Giá đất cũ dùng đến hết năm 2027
Theo báo cáo giải trình của Chính phủ tại phiên họp, bảng giá đất cùng hệ số điều chỉnh giá đất làm theo Luật mới bắt đầu dùng từ ngày 01/01/2028. Suốt năm 2027, mọi trường hợp vẫn tính giá đất theo Luật Đất đai 2024 và Nghị quyết số 254. Nói cách khác, Luật có hiệu lực từ giữa năm 2027, còn phần giá đất lùi thêm sáu tháng.
Theo nhận định của tác giả, khoảng lệch sáu tháng này ảnh hưởng tới các khoản tính dựa trên bảng giá đất, như tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hay lệ phí trước bạ nhà đất, với những hồ sơ nộp quanh giai đoạn chuyển giao. Mức giá cụ thể của từng địa phương còn chờ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành.
Đất để trống bị thu thêm tiền
Luật đổi cách xử lý đất bỏ hoang. Thay vì chủ yếu thu hồi, Nhà nước dùng công cụ tài chính: dự án không đưa đất vào sử dụng, hoặc đưa vào chậm, phải nộp thêm một phần tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất. Cách tính phần tăng thêm chờ toàn văn Luật và Nghị định.
Ở chiều ngược lại, Luật không còn lấy tiến độ sử dụng đất và tiến độ triển khai dự án làm căn cứ để xét giao đất, cho thuê đất. Trường hợp giao, cho thuê đất không qua đấu giá, đấu thầu mà thuộc diện miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất giữ như đề xuất ban đầu của Chính phủ. Việc hạch toán khoản tiền tăng thêm và việc khoản này có được trừ khi tính thuế TNDN hay không, bạn chờ văn bản hướng dẫn.
Tiền thuê trả một lần khi đổi sang trả hằng năm
Một số ý kiến đề xuất cho chủ đầu tư lấy số tiền thuê đã trả trước cho phần thời gian còn lại để bù vào nghĩa vụ tài chính đất đai của dự án khác cùng tỉnh. Chính phủ giải trình rằng pháp luật ngân sách nhà nước hiện chưa có cơ chế này. Thêm vào đó, có dự án thuê đất trả một lần đang hưởng miễn, giảm tiền thuê. Chính phủ vì vậy đề nghị Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết.
Nếu doanh nghiệp bạn đang phân bổ tiền thuê đất trả trước qua chi phí trả trước dài hạn, cứ giữ cách ghi nhận hiện tại. Cơ chế bù trừ, nếu được áp dụng, sẽ nằm trong Nghị định.
Giấy chứng nhận, công chứng và quy hoạch
Diện được xem xét cấp giấy chứng nhận mở rộng tới hộ gia đình, cá nhân nhận chuyển nhượng và đã dùng đất từ trước ngày 01/8/2024 nhưng chưa sang tên. Với công chứng, Luật đi theo hướng chỉ những giao dịch đòi hỏi điều kiện chặt chẽ, được luật quy định hoặc giao Chính phủ quy định mới phải công chứng. Phần này áp dụng từ 01/01/2027, trùng mốc với luật sửa Luật Công chứng.
Về quy hoạch, tỉnh không lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất riêng nữa mà đưa phương án sử dụng đất vào quy hoạch tỉnh; cấp xã cũng bỏ quy hoạch sử dụng đất riêng. Riêng dự án BT, thời điểm xác định giá trị quỹ đất trả cho nhà đầu tư chưa được chốt ở Luật này. Chính phủ giao Bộ Tài chính đánh giá thêm để xử lý khi sửa luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư.
Việc bạn nên làm từ hôm nay
Phần này là gợi ý của tác giả, không phải nội dung luật. Bạn lập danh sách thửa đất, dự án doanh nghiệp đang được giao hoặc thuê, ghi rõ cách trả tiền và tiến độ đưa vào sử dụng. Thửa nào chậm tiến độ, bạn báo ban giám đốc sớm về khoản tiền có thể phải nộp thêm. Với hợp đồng chuyển nhượng dự kiến ký trong năm 2027, bạn so lịch nộp hồ sơ với mốc 31/12/2027 để biết áp bảng giá nào. Trong năm 2027, bạn theo dõi các Nghị định hướng dẫn về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.
Cùng kỳ họp này, Quốc hội cũng thông qua luật sửa 3 luật thuế với ngưỡng doanh thu mới. Bạn xem thêm tại bài Quốc Hội Thông Qua Luật Sửa 3 Luật Thuế: Ngưỡng 10 Tỷ Tính Từ Năm 2027.
Bài viết dựa trên thông tin công bố ngày 21/11/2026 về phiên biểu quyết và báo cáo giải trình của Chính phủ. Toàn văn Luật chưa được công bố. Số hiệu Luật, nội dung khoản 4 và khoản 5 Điều 109, cách tính tiền tăng thêm với đất chậm sử dụng và cơ chế bù trừ tiền thuê đất còn chờ toàn văn Luật và Nghị định.
Nguồn tham khảo: Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, tin về việc Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi), đăng ngày 21/11/2026, kèm báo cáo giải trình của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại phiên họp ngày 21/11/2026.